Orzeczenie o niepełnosprawności wydane w trakcie roku nie przekreśla możliwości skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej w zeznaniu podatkowym za ten rok. Decydujące znaczenie ma jednak data powstania niepełnosprawności – jeśli w dokumencie wskazano, że stan ten istnieje od wcześniejszego momentu, możesz odliczyć wydatki poniesione jeszcze przed jego wydaniem. Przeczytaj, jak to działa w praktyce.
Komu przysługuje ulga rehabilitacyjna?
Ulga rehabilitacyjna jest dostępna dla podatników, którzy są osobami niepełnosprawnymi lub utrzymują osobę niepełnosprawną. Warunkiem podstawowym jest posiadanie odpowiedniego orzeczenia – o zakwalifikowaniu do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, decyzji o rencie z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej lub orzeczenia o niepełnosprawności dla dziecka do 16. roku życia. Osoby te mogą odliczyć od dochodu wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne oraz ułatwiające codzienne funkcjonowanie.
Do skorzystania z ulgi upoważnia nie tylko orzeczenie uzyskane osobiście, ale także fakt pozostawania na utrzymaniu kogoś z takim dokumentem. Przykładowo rodzic dziecka z niepełnosprawnością czy małżonek osoby z orzeczeniem może wykazać koszty rehabilitacji we własnym zeznaniu PIT-36 lub PIT-37, jeśli to on pokrywa wydatki.
Jak data wydania orzeczenia wpływa na rozliczenie roczne?
Często pojawia się wątpliwość, czy ulga przysługuje za pełny rok, gdy orzeczenie otrzymano np. w lipcu. Przepisy ustawy o PIT nie wymagają posiadania dokumentu przez cały rok. Art. 26 ust. 7d updof stanowi wyłącznie, że odliczenie przysługuje, jeśli podatnik dysponuje orzeczeniem w momencie składania zeznania. To oznacza, że nawet gdy decyzja zapadła w trakcie roku, można ująć wydatki w rozliczeniu za ten rok.
Odliczeniu podlegają co do zasady wydatki poniesione od daty uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, chyba że w orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność datowana jest wcześniej.
Gdy orzeczenie wskazuje wcześniejszą datę niepełnosprawności
Jeżeli w treści orzeczenia określono, od kiedy istnieje niepełnosprawność, a data ta przypada przed wydaniem dokumentu, podatnik ma prawo odliczyć wszystkie wydatki rehabilitacyjne poniesione od tamtego momentu. Co więcej, daje to możliwość skorygowania zeznań za wcześniejsze lata, w których niepełnosprawność już istniała – do pięciu lat wstecz.
Brak daty powstania – ryzyko odliczeń przed otrzymaniem orzeczenia
Niestety, wiele orzeczeń zawiera stwierdzenie, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. W takiej sytuacji urzędy skarbowe zazwyczaj uznają, że wydatki sprzed dnia wydania orzeczenia nie podlegają odliczeniu. Przykładem jest interpretacja Dyrektora KIS nr 0115-KDIT2-2.4011.80.2019.1.MM, w której odmówiono prawa do ulgi za turnus rehabilitacyjny odbyty kilka miesięcy przed otrzymaniem dokumentu.
Eksperci podatkowi wskazują jednak, że można próbować wykazać związek wydatku z niepełnosprawnością na podstawie dokumentacji medycznej – np. zaświadczeń od lekarza, wyników badań. Mimo korzystnego orzecznictwa sądów administracyjnych, stanowisko fiskusa bywa w tym zakresie restrykcyjne, dlatego warto zadbać o to, by w samym orzeczeniu znalazła się data początkowa schorzenia.
Co można odliczyć w ramach ulgi rehabilitacyjnej?
Katalog wydatków objętych ulgą został szczegółowo wymieniony w art. 26 ust. 7a updof. Dzieli się on na wydatki limitowane i nielimitowane. Te pierwsze – takie jak opłata za psa asystującego, przewodnika czy używanie samochodu – odlicza się w kwocie faktycznie poniesionej, ale nie więcej niż 2 280 zł w roku podatkowym.
Z kolei wydatki bez limitu obejmują m.in. adaptację mieszkania do potrzeb osoby z niepełnosprawnością, zakup sprzętu rehabilitacyjnego, wyrobów medycznych, a także odpłatność za turnus rehabilitacyjny czy zabiegi fizjoterapeutyczne. Warunkiem jest, by koszty te zostały udokumentowane fakturami lub rachunkami.
| Kategoria wydatku | Limitowany | Limit roczny |
| Używanie samochodu osobowego | Tak | 2 280 zł |
| Opłacenie przewodnika lub psa asystującego | Tak | 2 280 zł |
| Adaptacja mieszkania i pojazdu | Nie | – |
| Zakup sprzętu rehabilitacyjnego i wyrobów medycznych | Nie | – |
Jak skorygować zeznanie za poprzednie lata?
Gdy orzeczenie potwierdza, że niepełnosprawność powstała wcześniej, podatnik może złożyć korektę zeznań podatkowych za okres do pięciu lat wstecz. Zgodnie z ordynacją podatkową zobowiązanie podatkowe przedawnia się po pięciu latach od końca roku, w którym upłynął termin płatności. W 2026 roku ostatnim rokiem, za który można jeszcze skorygować PIT, jest 2021.
Ważne, by do korekty dołączyć załącznik PIT/O i wykazać w nim poniesione wydatki. Jeżeli fiskus zażąda dowodów, należy przedstawić faktury oraz samo orzeczenie z datą powstania niepełnosprawności. Przykładowo matka dziecka z autyzmem, u której objawy istniały od wczesnego dzieciństwa, mogła odliczyć wydatki za kilka lat po tym, jak uzyskała dokument w 2023 roku – potwierdziła to interpretacja indywidualna nr 0111-KDSB2-1.4011.58.2023.2.AM.
Jak odliczyć wydatki na samochód osoby niepełnosprawnej?
Wśród najczęściej pojawiających się wątpliwości są zasady dotyczące pojazdu. Aby wykorzystać ulgę na używanie samochodu, nie trzeba być jego właścicielem przez pełny rok. Wystarczy, że prawo własności lub współwłasności zostało nabyte w trakcie roku, a samochód służy do celów związanych z niepełnosprawnością. Limit 2 280 zł przysługuje w pełnej wysokości, bez pomniejszania proporcjonalnego.
Limit 2 280 zł na używanie samochodu przysługuje w pełnej wysokości niezależnie od tego, czy podatnik był właścicielem pojazdu przez cały rok.
Wydatków na paliwo, przeglądy czy naprawy nie trzeba dokumentować fakturami – wystarczy oświadczenie. Na żądanie organu podatkowego konieczne jest jednak okazanie dowodu rejestracyjnego i orzeczenia. Jeśli pojazd stanowi współwłasność małżonków, a osoba niepełnosprawna pozostaje we wspólności majątkowej, również można skorzystać z odliczenia. Takie stanowisko zajął Dyrektor KIS w interpretacji z 2026 roku (sygn. 0115-KDIT2.4011.6.2026.1.MD).
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy orzeczenie o niepełnosprawności wydane w trakcie roku uprawnia do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej za ten rok?
Tak — ważna jest obecność orzeczenia przy składaniu zeznania, więc dokument otrzymany w ciągu roku pozwala odliczyć wydatki za ten rok.
Jak data wskazana w orzeczeniu wpływa na możliwość odliczeń za poprzednie wydatki?
Jeżeli orzeczenie określa wcześniejszą datę powstania niepełnosprawności, można odliczyć koszty poniesione od tej daty, a także skorygować zeznania za ubiegłe lata do pięciu lat wstecz.
Co się stanie, gdy orzeczenie nie precyzuje daty powstania niepełnosprawności?
W praktyce fiskus zazwyczaj nie pozwala odliczać wydatków sprzed dnia wydania orzeczenia, co utrudnia uwzględnienie kosztów poniesionych wcześniej.
Jakie wydatki można odliczyć bez limitu w ramach ulgi rehabilitacyjnej?
Bez limitu można odliczyć m.in. adaptację mieszkania, zakup sprzętu rehabilitacyjnego, wyrobów medycznych oraz opłaty za turnusy i zabiegi fizjoterapeutyczne.
Jakie wydatki są limitowane i jaki jest ten limit?
Limit dotyczy m.in. używania samochodu oraz opłaty za przewodnika czy psa asystującego, a maksymalna kwota roczna wynosi 2 280 zł.
Czy trzeba być właścicielem samochodu przez cały rok, żeby skorzystać z odliczenia na jego używanie?
Nie — wystarczy nabycie prawa własności lub współwłasności w trakcie roku, a limit 2 280 zł przysługuje w całości.
Jak skorygować PIT za wcześniejsze lata, gdy orzeczenie potwierdza wcześniejszy początek niepełnosprawności?
Należy złożyć korektę zeznania wraz z załącznikiem PIT/O i dołączyć faktury oraz orzeczenie wskazujące datę powstania niepełnosprawności.
