Odrzucenie spadku u notariusza – jaki jest koszt?

Koszt odrzucenia spadku u notariusza w 2026 roku zamyka się zazwyczaj w kwocie od 100 do 150 zł brutto. Na tę sumę składa się maksymalna taksa notarialna w wysokości 50 zł netto, podatek VAT oraz opłata za niezbędne wypisy aktu notarialnego. Sprawdź, z czego dokładnie wynikają te opłaty i od czego może zależeć ostateczna cena.

Czym jest odrzucenie spadku i kiedy warto je rozważyć?

Odrzucenie spadku to szczególny rodzaj oświadczenia woli, które skutkuje całkowitym wyłączeniem spadkobiercy z procesu dziedziczenia. W świetle obowiązujących przepisów osoba, która złożyła takie oświadczenie, jest traktowana tak, jakby nie dożyła momentu otwarcia spadku. To radykalne rozwiązanie, które jest nieodwołalne – podejmując je, traci się definitywnie prawa zarówno do majątku, jak i do ewentualnego zachowku.

Najczęstszym motywem składania tego typu deklaracji jest chęć uniknięcia odpowiedzialności za długi spadkowe, które przewyższają wartość pozostawionego majątku. W polskim systemie prawnym obowiązuje bowiem zasada sukcesji uniwersalnej – na spadkobierców przechodzą wszystkie prawa i obowiązki majątkowe zmarłego. Oznacza to, że przyjmując spadek, odpowiada się za zobowiązania zmarłego nawet wtedy, gdy przekraczają one wartość aktywów. Decyzja o odrzuceniu jest wówczas jedyną skuteczną tarczą chroniącą osobisty majątek przed roszczeniami wierzycieli.

Ile kosztuje odrzucenie spadku u notariusza?

Decydując się na wizytę w kancelarii notarialnej, trzeba liczyć się z kilkoma różnymi składnikami końcowej opłaty. Podstawę stanowi taksa notarialna, której wysokość precyzyjnie wyznacza rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 czerwca 2004 roku w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Zgodnie z nim, za przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku notariusz może pobrać maksymalnie 50 zł netto od każdej osoby. Do tej kwoty należy bezwzględnie doliczyć podatek VAT według stawki 23%.

Kolejnym elementem składającym się na sumaryczny koszt czynności są wypisy aktu notarialnego. Akt notarialny zawsze pozostaje w formie oryginału w siedzibie kancelarii, a stronom wydawane są jego wypisy. Każda strona wypisu to wydatek rzędu 6 zł netto plus VAT. Notariusz ma ustawowy obowiązek przesłania jednego wypisu do sądu spadku, co automatycznie zwiększa minimalną liczbę potrzebnych egzemplarzy. Dla osoby fizycznej przyjmuje się jeden wypis własny oraz jeden dla sądu. Finalny całkowity koszt odrzucenia spadku u notariusza najczęściej oscyluje wokół kwoty od 100 do 150 zł brutto.

W rzadkich sytuacjach, gdy przed notariuszem działa się przez pełnomocnika, dochodzi dodatkowy wydatek. Przygotowanie pełnomocnictwa do dokonania jednej czynności to koszt 30 zł netto plus VAT. W praktyce jednak zdecydowana większość spadkobierców realizuje tę procedurę osobiście.

Alternatywna droga sądowa i jej opłaty

Choć notariusz jest najszybszą opcją, odrzucenie spadku można również zrealizować przed sądem rejonowym. W tej drugiej ścieżce ponosi się stałą opłatę sądową, która wynosi 100 zł od wniosku. W porównaniu z sumarycznym kosztem notarialnym różnica nie jest duża, jednak decydując się na sąd, trzeba uwzględnić czynnik czasu. Na wyznaczenie terminu posiedzenia, podczas którego składa się ustne oświadczenie do protokołu sądowego, można czekać od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. Dla osób, którym zbliża się koniec ustawowego terminu, ten czas oczekiwania może być zbyt ryzykowny.

Od czego nie zależy koszt notarialny?

Stawka za czynność polegającą na przyjęciu oświadczenia o odrzuceniu spadku jest zryczałtowana. Oznacza to, że jej wysokość nie zależy od wartości majątku wchodzącego w skład masy spadkowej. Nie ma znaczenia, czy spadkodawca pozostawił zadłużoną kawalerkę wartą 200 000 zł, czy ogromny majątek obciążony hipoteką na kilka milionów – taksa notarialna pozostaje taka sama. Nie jest ona również uzależniona od liczby spadkobierców, którzy przyjmują spadek w dalszej kolejności, ani od stopnia skomplikowania sytuacji rodzinnej. W przeciwieństwie do wielu innych czynności notarialnych, gdzie opłata rośnie wraz z wartością przedmiotu umowy, tutaj mamy do czynienia z kwotą stałą i przewidywalną.

Notariusz nie pobiera też osobnych opłat za wysyłkę wypisu do sądu spadku. Koszt samej korespondencji jest wliczony w taksę. Odrębnie rozlicza się jedynie ewentualne pełnomocnictwa oraz niestandardową liczbę wypisów, co jednak rzadko ma miejsce w tego typu sprawach.

Jakie pułapki mogą podnieść koszty?

Pozornie niski koszt notarialny może wzrosnąć, jeśli przedwcześnie złożymy oświadczenie, nie zważając na właściwą kolejność dziedziczenia ustawowego. Artykuł 1020 Kodeksu cywilnego wprowadza tzw. efekt domina – odrzucając spadek, przestajemy być brani pod uwagę, a nasz udział automatycznie przechodzi na dzieci lub dalszych zstępnych. Jeśli mamy małoletnie dzieci, procedura znacznie się komplikuje. Do odrzucenia spadku w ich imieniu konieczne jest bowiem uzyskanie zgody sądu opiekuńczego, chyba że zachodzi uproszczony tryb notarialny, przy zgodzie obojga rodziców. Każde z dzieci będzie wymagało osobnego oświadczenia, co wiąże się z odrębnymi opłatami u notariusza w wysokości 50 zł netto za każdą osobę.

Innym ryzykiem jest złożenie oświadczenia po terminie zawitym. Jeśli spadkobierca przegapi nieprzywracalny termin 6 miesięcy, dochodzi do automatycznego przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Chcąc później uchylić się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie z powodu błędu lub groźby, trzeba będzie wszcząć skomplikowane postępowanie sądowe. Wówczas dochodzą już nie tylko wyższe opłaty sądowe, ale i koszty profesjonalnej pomocy prawnej, co podnosi wydatek wielokrotnie w porównaniu do pierwotnych pięćdziesięciu złotych. Dotyczy to także sytuacji, gdy skarga pauliańska wierzyciela zakwestionuje skuteczność dokonanego odrzucenia.

Jak przebiega odrzucenie spadku w kancelarii?

Cała wizyta u notariusza trwa zaledwie kilkanaście minut. Na spotkanie zabiera się ze sobą dowód osobisty oraz odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy. Notariusz na podstawie tych dokumentów przygotowuje protokół przyjęcia oświadczenia, a następnie akt notarialny, w którym spadkobierca deklaruje, że nie chce dziedziczyć. Notariusz ma obowiązek pouczyć o skutkach prawnych tej decyzji, w tym o utracie prawa do zachowku oraz o przejściu udziału na kolejne osoby uprawnione do dziedziczenia.

Po podpisaniu aktu od razu wywołuje on skutek prawny, eliminując spadkobiercę z kręgu dziedziczących. Nie trzeba czekać na żadne dodatkowe postanowienia ani decyzje administracyjne. Kancelaria notarialna samodzielnie przesyła wymagany wypis do właściwego sądu spadku. Jest to zatem opcja zarówno najszybsza, jak i oferująca największą pewność prawną – szczególnie istotną, gdy zbliża się koniec 6-miesięcznego terminu. W przypadku spadkobierców ustawowych termin ten liczony jest od dnia, w którym dowiedzieli się o śmierci spadkodawcy, natomiast przy testamencie – od momentu poznania jego treści.